Hazine ve Maliye Bakanlığı, eylül ayına ilişkin bütçe uygulama sonuçlarını açıkladı.
Buna göre, eylülde bütçe gelirleri, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 22,7 artarak 1 trilyon 253 milyar 149 milyon liraya yükseldi.
Bütçe giderleri de yüzde 34,1 artışla 1 trilyon 785 milyar 391 milyon liraya ulaştı.
Ocak-eylül döneminde ise bütçe gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34,5 artışla 12 trilyon 107 milyar 800 milyon liraya çıktı.
Bütçe giderleri de aynı dönemde yüzde 36,4 yükselerek 13 trilyon 948 milyar 130 milyon lira oldu.
Merkezi yönetim bütçesi eylülde 532 milyar 242 milyon lira, ocak-eylül döneminde 1 trilyon 840 milyar 330 milyon lira açık verdi.
MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GİDERLERİ EYLÜLDE YÜZDE 34,1 ARTTI
Buna göre, merkezi yönetim bütçe giderleri Eylül 2025’te 1 trilyon 331 milyar 1 milyon lira iken bu yılın eylül ayında yüzde 34,1 artışla 1 trilyon 785 milyar 391 milyon liraya yükseldi. Böylece 2026’da merkezi yönetim bütçe giderleri için öngörülen 18 trilyon 978 milyar 815 milyon liralık ödeneğin yüzde 9,4’ü kullanılmış oldu.
Faiz dışı dengede, geçen yılın eylül ayında 73 milyar 22 milyon lira, bu yılın aynı ayında ise 269 milyar 202 milyon lira açık oluştu.
Faiz hariç bütçe giderleri, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 39,1 artarak 1 trilyon 522 milyar 351 milyon liraya yükseldi. Faiz hariç giderlerin bütçe ödeneklerine göre gerçekleşme oranı, Eylül 2025’te yüzde 8,6 iken bu yılın eylül ayında yüzde 9,4 oldu.
PERSONEL GİDERLERİ 455,6 MİLYAR LİRAYA YÜKSELDİ
Eylülde personel giderleri, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 24,5 artarak 455 milyar 639 milyon lira olarak gerçekleşti. Personel giderleri için bütçede öngörülen 4 trilyon 907 milyar 309 milyon liralık ödeneğin yüzde 9,3’ü kullanıldı.
Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri, eylülde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17,5 artarak 58 milyar 39 milyon liraya yükseldi. Böylece bütçede öngörülen 599 milyar 691 milyon liralık ödeneğin yüzde 9,7’si kullanıldı.
Mal ve hizmet alım giderleri için bütçede öngörülen 1 trilyon 249 milyar 568 milyon liralık ödeneğin yüzde 10,8’i harcandı. Eylülde bu giderler, yüzde 60,8 artışla 135 milyar 511 milyon liraya ulaştı.
Cari transferler, eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 48,7 artarak 679 milyar 380 milyon lira oldu. Bütçede öngörülen 6 trilyon 870 milyar 794 milyon liralık ödeneğin yüzde 9,9’u kullanıldı.
Eylülde 138 milyar 402 milyon lira sermaye gideri yapılırken sermaye transferleri 16 milyar 218 milyon lira olarak gerçekleşti. Borç verme giderleri ise 39 milyar 162 milyon lira oldu.
Faiz giderleri, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 11,2 artarak 263 milyar 40 milyon liraya yükseldi.
BÜTÇE GELİRLERİ EYLÜLDE 1,25 TRİLYON LİRAYI AŞTI
Merkezi yönetim bütçe gelirleri, geçen yılın eylül ayında 1 trilyon 21 milyar 358 milyon lira iken bu yılın aynı ayında yüzde 22,7 artışla 1 trilyon 253 milyar 149 milyon liraya yükseldi. Bütçe tahminine göre, gelirlerin eylül ayındaki gerçekleşme oranı 2025’te yüzde 8 iken bu yılın aynı ayında yüzde 7,7 oldu.
Vergi gelirleri tahsilatı, eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 21,8 artarak 1 trilyon 74 milyar 88 milyon liraya ulaştı. Vergi gelirlerinin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı, Eylül 2025’te yüzde 7,9 iken bu yılın aynı ayında yüzde 7,8 olarak kaydedildi.
Genel bütçe vergi dışı diğer gelirleri yüzde 26,2 artarak 141 milyar 923 milyon liraya çıktı. Özel bütçeli idarelerin öz gelirleri 31 milyar 218 milyon lira, düzenleyici ve denetleyici kurumların gelirleri ise 5 milyar 920 milyon lira oldu.
KURUMLAR VERGİSİ VE ÖTV TAHSİLATI GERİLEDİ
Vergi türleri itibarıyla eylülde geçen yılın aynı ayına göre gelir vergisi yüzde 27,2, dahilde alınan katma değer vergisi yüzde 34,8, banka ve sigorta muameleleri vergisi yüzde 34,9, ithalde alınan katma değer vergisi yüzde 30,5, damga vergisi yüzde 40,5, harçlar yüzde 48,6 ve diğer vergilerin tahsilatı yüzde 25 arttı.
Buna karşılık kurumlar vergisi yüzde 38,2, özel tüketim vergisi (ÖTV) ise yüzde 7,9 azaldı.
OCAK-EYLÜL DÖNEMİNDE BÜTÇE GİDERLERİ 13,95 TRİLYON LİRAYA ÇIKTI
Merkezi yönetim bütçe giderleri, Ocak-Eylül 2025 döneminde 10 trilyon 222 milyar 202 milyon lira iken bu yılın aynı döneminde yüzde 36,4 artarak 13 trilyon 948 milyar 130 milyon liraya yükseldi. Böylece 2026 yılı için öngörülen 18 trilyon 978 milyar 815 milyon liralık bütçe gideri ödeneğinin yüzde 73,5’i kullanıldı.
Faiz hariç bütçe giderleri, ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 36,7 artarak 11 trilyon 697 milyar liraya çıktı. Faiz hariç giderlerin bütçe ödeneklerine göre gerçekleşme oranı yüzde 72 olarak hesaplandı.
PERSONEL GİDERLERİNDE ARTIŞ YÜZDE 40,2 OLDU
Personel giderleri, ocak-eylül döneminde yüzde 40,2 artarak 3 trilyon 841 milyar 30 milyon liraya ulaştı. Bu kalem için bütçede öngörülen 4 trilyon 907 milyar 309 milyon liralık ödeneğin yüzde 78,3’ü kullanıldı.
Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 44,3 artarak 484 milyar 741 milyon liraya yükseldi. Bu kapsamda öngörülen 599 milyar 691 milyon liralık ödeneğin yüzde 80,8’i kullanıldı.
Mal ve hizmet alım giderleri için ayrılan 1 trilyon 249 milyar 568 milyon liralık ödeneğin yüzde 76,7’si harcandı. Bu giderler, söz konusu dönemde yüzde 45 artarak 958 milyar 93 milyon liraya çıktı.
Cari transferler, yüzde 32,1 artışla 5 trilyon 30 milyar 822 milyon lira oldu. Bu kalem için bütçede öngörülen 6 trilyon 870 milyar 794 milyon liralık ödeneğin yüzde 73,2’si kullanıldı.
Ocak-eylül döneminde 883 milyar 19 milyon lira sermaye gideri ve 222 milyar 668 milyon lira sermaye transferi yapıldı. Borç verme giderleri 276 milyar 627 milyon lira olarak hesaplandı.
Faiz giderleri ise yüzde 35,4 artarak 2 trilyon 251 milyar 130 milyon liraya yükseldi.
BÜTÇE GELİRLERİ 12,1 TRİLYON LİRAYA ULAŞTI
Merkezi yönetim bütçe gelirleri, geçen yılın ocak-eylül döneminde 9 trilyon 4 milyar 924 milyon lira iken bu yılın aynı döneminde yüzde 34,5 artışla 12 trilyon 107 milyar 800 milyon liraya çıktı.
Bütçe tahminine göre, bütçe gelirlerinin ocak-eylül dönemindeki gerçekleşme oranı geçen yıl yüzde 70,3 iken bu yıl yüzde 74,4’e yükseldi.
Vergi gelirleri tahsilatı, söz konusu dönemde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34,2 artarak 10 trilyon 401 milyar 981 milyon liraya ulaştı. Vergi gelirlerinin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı yüzde 75,2 olarak kaydedildi.
Genel bütçe vergi dışı diğer gelirleri de yüzde 38,1 artarak 1 trilyon 390 milyar 478 milyon liraya çıktı. Özel bütçeli idarelerin öz gelirleri 244 milyar 777 milyon lira, düzenleyici ve denetleyici kurumların gelirleri ise 70 milyar 564 milyon lira oldu.
OCAK-EYLÜL DÖNEMİNDE VERGİ GELİRLERİ ARTTI
Vergi türleri itibarıyla ocak-eylül döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre gelir vergisi yüzde 48,5, kurumlar vergisi yüzde 45,3, dahilde alınan katma değer vergisi yüzde 37,3, özel tüketim vergisi yüzde 3,1, banka ve sigorta muameleleri vergisi yüzde 36,2, ithalde alınan katma değer vergisi yüzde 30,2, damga vergisi yüzde 50,7, harçlar yüzde 65,9 ve diğer vergi gelirleri yüzde 26,7 arttı.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
